Lokal Ablatif İşlemler: RF, mikrodalga, TACE, TARE ve SBRT

Nedir?

Lokal ablatif işlemler, tümörü ameliyatla çıkarmadan, olduğu yerde yok etmeyi veya kan akımını kesmeyi amaçlayan tedavilerdir. Sınırlı sayıdaki odakta, özellikle karaciğer ve akciğerde konuşulur. Her küçük tümör bu işlemlere uygun değildir.

Radyofrekans ve mikrodalga ablasyonu, TACE ve TARE işlemlerini girişimsel radyolog yapar. Stereotaktik beden radyoterapisini radyasyon onkoloğu planlar. Tıbbi onkolog bu seçenekleri sistemik tedaviyle aynı masada değerlendirir; bu işlemleri bizzat uygulamaz.

Nasıl etki eder?

Radyofrekans ablasyonunda iğne ucundan verilen alternatif akım ısı üretir. Mikrodalga ablasyon da ısıyla hücreyi tahrip eder ve bazı yerleşimlerde daha kısa sürer. İğnenin yeri ultrason veya tomografi ile doğrulanır.

TACE de karaciğeri besleyen atardamara kateterle kemoterapi ve damarı tıkayan tanecikler verilir. TARE, seçici iç radyoterapi veya SIRT adlarıyla da anılır: aynı mantıkla radyasyon yayan mikro küreler damara bırakılır. SBRT ise vücut dışından, az seansta, dar alana yüksek doz ışın verir.

Hangi kanserlerde kullanılır?

Karaciğerin kendi tümörü ve kolorektal kanserin karaciğere sınırlı yayılımı en sık konuşulan alanlardır. Küçük akciğer odakları, böbrekte seçilmiş kitleler ve kemik veya lenf nodundaki sınırlı metastazlar da tümör konseyinde ablatif tedavi adayı olabilir.

Odak sayısı, çapı, damar veya safra yoluna yakınlık ve karaciğerin çalışma rezervi kararı belirler. Hangi tedavinin uygun olduğu; kanserin türü, evresi, moleküler özellikleri ve genel durum birlikte ele alınarak, ilgili branşların katıldığı tümör konseyinde konuşulur.

Nasıl uygulanır?

Isı ablasyonu ve embolizasyon çoğu zaman anjiyo veya tomografi ünitesinde, sedasyon ya da anestezi ile yapılır. Kasık veya bilekten atardamara girilebilir. Bir gece hastanede izlem gerekebilir. SBRT ise ayaktan, radyoterapi cihazında birkaç seansta tamamlanır.

İşlem öncesi kan sulandırıcı ilaçlar, böbrek fonksiyonu ve alerji sorgulanır. Sonrasında görüntüleme ile odağın ne kadar etkilendiğine bakılır. Sistemik ilaç aynı dönemde kesilebilir veya devam edebilir; bunu konsey belirler.

İzlemde kan tahlili, görüntüleme ve belirti sorgusu birlikte okunur. Doz veya tarih, yan etki ve organ fonksiyonuna göre değiştirilebilir. Evde kullanılan ilaç listesi her kontrolde güncellenir. Ani ateş, nefes darlığı, kontrolsüz ishal veya kanama aynı gün haber verilir.

Olası yan etkiler

İşlem yerinde ağrı, ateş, yorgunluk ve bulantı birkaç gün sürebilir. Karaciğer testleri geçici yükselebilir. Nadiren kanama, safra yolu zedelenmesi, akciğer çevresinde hava kaçağı veya karın içinde iltihap gelişebilir. TARE öncesi çevre organlara kaçışı önlemek için damar haritası çıkarılır.

Ateşin sürmesi, sarılık, nefes darlığı veya bayıltacak ağrı aynı gün haber verilmelidir.