Palyatif Bakım: Belirtiler ve yaşam kalitesi

Nedir?

Palyatif bakım, kanserin veya tedavisinin yol açtığı belirtileri azaltmayı ve kişinin kendi önceliklerine göre yaşamasını desteklemeyi amaçlar. Bakımın son günlerine bırakılan bir hizmet değildir. Dünya Sağlık Örgütü bunu, yaşamı tehdit eden hastalıkta acının erken fark edilip giderilmesi olarak tanımlar.

Aktif tümör tedavisi sürerken palyatif bakım eklenebilir. ASCO, ileri evre kanserde palyatif bakımın standart onkoloji bakımına erken katılmasını önerir. Bu, tedaviden vazgeçmek anlamına gelmez. Belirti kontrolü, kişinin tedaviyi sürdürüp sürdüremeyeceğini de etkiler.

Nasıl etki eder?

Ağrıda basamaklı ilaç yaklaşımı kullanılır. Parasetamol veya nonsteroid ilaçla başlanabilir, gerektiğinde opioide geçilir. Doz, kabızlık ve bulantı gibi opioid etkileriyle birlikte ayarlanır. Nefes darlığında neden aranır, oksijen veya düşük doz opioid konuşulabilir.

Beslenme, uyku, depresyon, bakım veren yorgunluğu ve hedeflerin konuşulması aynı çerçevenin parçasıdır. Amaç, kişi neyi sürdürebiliyorsa onu korumaktır.

Hangi kanserlerde kullanılır?

Belirti olan her kanser türünde yeri vardır. Pankreas kanserinde ağrı, akciğer kanserinde nefes darlığı, karın içi tümörlerde bağırsak tıkanıklığı sık örneklerdir. Erken evrede bile tedavi yan etkisi için destek gerekebilir.

Hangi tedavinin uygun olduğu; kanserin türü, evresi, moleküler özellikleri ve genel durum birlikte ele alınarak, ilgili branşların katıldığı tümör konseyinde konuşulur. Ağrı için algoloji, beslenme için diyetisyen, ruhsal destek için psikoloji sürece çağrılabilir.

Nasıl uygulanır?

Poliklinik kontrolünde belirti skorları sorulur. İlaçlar evde saatli kullanılır. Karmaşık ağrıda palyatif bakım veya algoloji konsültasyonu istenir. Bazı hastanelerde ayrı bir palyatif bakım polikliniği vardır.

Tedavi hedefi değiştiğinde, örneğin tümör ilaçlarının yararı kalmadığında, bakım planı yeniden konuşulur. Bu konuşma aceleyle ve tek vizitte bitirilmek zorunda değildir.

İzlemde kan tahlili, görüntüleme ve belirti sorgusu birlikte okunur. Doz veya tarih, yan etki ve organ fonksiyonuna göre değiştirilebilir. Evde kullanılan ilaç listesi her kontrolde güncellenir. Ani ateş, nefes darlığı, kontrolsüz ishal veya kanama aynı gün haber verilir.

Olası yan etkiler

Palyatif bakımın kendisi bir işlem değildir. Kullanılan ilaçların etkileri vardır. Opioidler kabızlık, uyku hali ve bulantı yapabilir. Kortikosteroid iştahı açarken uykuyu ve şekeri bozabilir. Laksatif, opioid başlandığı gün düşünülür.

Ağrının ani artması, yeni nörolojik belirti veya ilaç sonrası nefes yavaşlaması aynı gün değerlendirilir.