Hormon Tedavisi: Meme ve prostat kanserinde

Nedir?

Kanserde hormon tedavisi, tümörün büyümek için kullandığı östrojen veya androjen sinyalini azaltmayı amaçlar. Vücudun kendi hormonunu tamamen yok etmek değildir. Menopozdaki hormon yerine koyma tedavisiyle de karıştırılmamalıdır.

Meme kanserinde önce tümörün östrojen ve progesteron reseptörü taşıyıp taşımadığına bakılır. Taşımıyorsa bu ilaçların yeri yoktur. Prostat kanserinin büyük bölümü androjen sinyaline duyarlıdır. Duyarlılık zamanla azalabilir, bu durumda plan güncellenir.

Nasıl etki eder?

Tamoksifen östrojen reseptörünü tutar. Anastrozol, letrozol ve eksemestan, menopoz sonrasında östrojen üretimini azaltan aromataz inhibitörleridir. Yumurtalık fonksiyonunu baskılamak için goserelin gibi GnRH analogları kullanılabilir.

Prostat kanserinde goserelin veya löprorelin testis kaynaklı androjeni düşürür. Enzalutamid reseptörü bloke eder, abirateron androjen yapımındaki bir enzimi durdurur. Bu ilaçlar tek başına veya sırayla, bazen kemoterapi ya da yeni kuşak ilaçlarla birlikte düşünülür.

Hangi kanserlerde kullanılır?

Temel alan hormon reseptörü pozitif meme kanseri ve prostat kanseridir. Erken evrede ameliyattan sonra nüks riskini azaltmak, metastatik hastalıkta büyümeyi yavaşlatmak için kullanılır. Rahim içi kanserinin bazı tiplerinde de hormon ilaçları konuşulabilir.

Hangi tedavinin uygun olduğu; kanserin türü, evresi, moleküler özellikleri ve genel durum birlikte ele alınarak, ilgili branşların katıldığı tümör konseyinde konuşulur.

Nasıl uygulanır?

Çoğu ilaç her gün ağızdan alınır. GnRH analogları cilt altına veya kas içine, ayda veya üç ayda bir enjekte edilebilir. Abirateron aç karnına ve genellikle bir kortikosteroidle birlikte kullanılır.

Meme kanserinde süre çoğu erken evrede birkaç yıldır. Prostat kanserinde metastatik hastalıkta tedavi yanıt sürdükçe devam edebilir. Kontrollerde tansiyon, şeker, karaciğer testi ve kemik sağlığı izlenir.

İzlemde kan tahlili, görüntüleme ve belirti sorgusu birlikte okunur. Doz veya tarih, yan etki ve organ fonksiyonuna göre değiştirilebilir. Evde kullanılan ilaç listesi her kontrolde güncellenir. Ani ateş, nefes darlığı, kontrolsüz ishal veya kanama aynı gün haber verilir.

Olası yan etkiler

Sıcak basması, eklem ağrısı, vajinal kuruluk, cinsel istek değişikliği, yorgunluk ve ruh halinde dalgalanma görülebilir. Aromataz inhibitörleri kemik yoğunluğunu azaltabilir. Prostat yönelimli tedavilerde sıcak basması, kemik incelmesi, kas kütlesinde azalma ve meme dokusunda hassasiyet olabilir.

Bacakta ani şişme, göğüs ağrısı veya şiddetli baş ağrısı aynı gün değerlendirilir. Kemik koruyucu ilaç gerekip gerekmediği ayrı karardır.