Böbrek Kanseri: Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi – Mersin'de Tıbbi Onkoloji

Böbrek kanseri nedir?

Erişkinlerde görülen böbrek kanserlerinin büyük çoğunluğu renal hücreli karsinomdur (RCC). En sık alt tip berrak hücreli RCC’dir; papiller ve kromofob tipler daha az görülür. Alt tip, hastalığın seyrini ve ilaç seçimini etkiler [1][5].

Böbrek kanserine ne sebep olur? Risk faktörleri

Sigara, fazla kilo ve yüksek tansiyon başlıca risk etkenleridir. Diyaliz gerektiren ileri böbrek hastalığı, ailede böbrek kanseri öyküsü, bazı kimyasallara mesleki maruziyet ve von Hippel-Lindau (VHL) gibi kalıtsal sendromlar da riski artırır [2].

Böbrek kanseri ne kadar yaygındır?

Böbrek kanseri çoğunlukla ileri yaşlarda görülür; tanı yaşı ortalama 65 civarındadır ve 45 yaş altında nadirdir. Erkeklerde kadınlara göre yaklaşık iki kat daha sık görülür [4].

Böbrek kanserinin belirtileri nelerdir?

Küçük tümörler genellikle belirti vermez. Daha büyük veya ilerlemiş tümörlerde şunlar görülebilir [3]:

• İdrarda kan
• Yaralanmaya bağlı olmayan tek taraflı bel ağrısı
• Yan tarafta veya belde ele gelen kitle
• Geçmeyen ateş, halsizlik, iştahsızlık ve kilo kaybı
• Kansızlık

Bu belirtiler başka hastalıklarda da görülebilir; özellikle idrarda kan her zaman değerlendirilmelidir.

Böbrek kanseri nasıl teşhis edilir?

Kontrastlı karın BT veya MR, böbrekteki kitlenin özelliklerini ve yayılımını gösterir. Evreleme için toraks BT eklenir. Görüntüleme bulguları belirsizse veya tedavi kararı açısından gerekliyse iğne biyopsisi yapılır [1]. Hastalık TNM sistemine göre evrelendirilir; ileri evrede risk skorları tedavi seçimine yardımcı olur [5].

Genetik değerlendirme

Genç yaşta, iki böbrekte veya birden fazla tümörle ortaya çıkan ya da ailesel öyküsü olan hastalarda VHL gibi kalıtsal sendromlar açısından genetik danışmanlık önerilebilir [2][5].

Böbrek kanseri nasıl tedavi edilir?

Tedavi; tümörün evresi, alt tipi ve hastanın genel durumu birlikte değerlendirilerek planlanır. Doç. Dr. Ali Oğul, hasta dosyalarını üroloji, radyoloji, radyasyon onkolojisi ve patoloji uzmanlarıyla birlikte multidisipliner tümör konseyinde değerlendirmeyi esas alır.

Lokalize hastalık

Temel tedavi cerrahidir: mümkün olduğunda böbreği koruyan kısmi nefrektomi, gerekli durumlarda radikal nefrektomi uygulanır. Küçük tümörlerde dondurma (kriyoterapi) veya ısıyla yok etme (termal ablasyon) ve seçilmiş hastalarda aktif izlem de seçenekler arasındadır [1][5].

Ameliyat sonrası tedavi

Ameliyat sonrasında nüks riski yüksek olan berrak hücreli RCC hastalarında, immünoterapi ilacı pembrolizumabın yaklaşık bir yıl süreyle uygulanması hastalıksız sağkalımı anlamlı ölçüde uzatmıştır [6].

Metastatik hastalık

Birinci basamakta immünoterapi kombinasyonları standarttır: nivolumab ile ipilimumab ya da bir immünoterapi ilacının aksitinib, kabozantinib veya lenvatinib gibi damar oluşumunu hedefleyen bir ilaçla birlikte kullanımı [1][5]. Sonraki basamaklarda farklı hedefe yönelik ilaçlar (tirozin kinaz inhibitörleri, mTOR inhibitörleri) kullanılabilir. Seçilmiş hastalarda böbreğin veya sınırlı metastazların cerrahi olarak çıkarılması da değerlendirilir. Berrak hücreli böbrek kanserinde klasik kemoterapinin yeri sınırlıdır [5].

Bu kanser türüyle ilgili FDA, TİTCK ve SGK gelişmeleri: Böbrek Kanseri: Güncel Gelişmeler

Tedavi sürecinde yan etkiler ve izlem

İmmünoterapi; tiroid, cilt, bağırsak, karaciğer veya akciğerde bağışıklık kaynaklı iltihaplara yol açabilir. Hedefe yönelik ilaçlarda yüksek tansiyon, ishal, yorgunluk ve el-ayak cilt reaksiyonları görülebilir. Yan etkilerin erken bildirilmesi tedavinin güvenle sürdürülmesini sağlar. Tedavi sonrasında böbrek fonksiyonları ve görüntüleme ile düzenli takip yapılır [5].

Böbrek kanseri önlenebilir mi?

Kesin bir korunma yöntemi yoktur; ancak sigarayı bırakmak, sağlıklı kiloyu korumak ve tansiyonu kontrol altında tutmak riski azaltabilir [2]. Toplum tabanlı bir tarama programı bulunmamaktadır; VHL gibi kalıtsal risk taşıyanlar düzenli görüntülemeyle izlenebilir.