Meme Kanseri: Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi – Mersin'de Tıbbi Onkoloji

Meme kanseri nedir?

Meme kanseri çoğunlukla süt kanallarından (duktal) veya süt bezlerinden (lobüler) başlar. Tedavi açısından üç ana biyolojik grup öne çıkar: hormon reseptörü pozitif / HER2 negatif, HER2 pozitif ve üçlü negatif meme kanseri. HER2 düzeyi düşük (HER2-low) tümörler de artık tedavi seçimini etkileyen ayrı bir grup olarak değerlendirilmektedir [3][4].

Meme kanserine ne sebep olur? Risk faktörleri

Riski artıran başlıca etkenler kadın olmak, ileri yaş, birinci derece akrabalarda meme veya yumurtalık kanseri öyküsü ve BRCA1/BRCA2 gibi kalıtsal gen değişiklikleridir [5]. Alkol kullanımı, menopoz sonrası fazla kilo, hareketsizlik, erken adet görme veya geç menopoz, uzun süreli hormon replasman tedavisi ve gençlikte göğüs bölgesine radyoterapi alınması da riski artırabilir [1]. Meme kanseri erkeklerde de görülebilir, ancak çok daha nadirdir.

Meme kanseri ne kadar yaygındır?

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2024 yılında dünya genelinde yaklaşık 2,4 milyon kadına meme kanseri tanısı konmuştur; kadınlarda en sık görülen kanserdir [1].

Meme kanserinin belirtileri nelerdir?

• Memede veya koltuk altında yeni fark edilen sertlik ya da kitle
• Meme boyutunda veya şeklinde değişiklik
• Ciltte çekinti, kızarıklık ya da portakal kabuğu görünümü
• Meme başında içe çekilme veya kanlı akıntı

Memede saptanan kitlelerin önemli bir kısmı iyi huyludur; yine de yeni bir değişiklik fark edildiğinde gecikmeden hekime başvurulmalıdır.

Meme kanseri nasıl teşhis edilir?

Mamografi ve meme ultrasonu temel görüntüleme yöntemleridir; gerektiğinde meme MR eklenir. Kesin tanı, iğne (tru-cut) biyopsisi ile konur. Patolojik incelemede östrojen ve progesteron reseptörleri (ER/PR), HER2 ve Ki-67 değerlendirilir. Evreleme için tümör boyutu, lenf nodu tutulumu ve gerekirse BT, kemik sintigrafisi veya PET-BT kullanılır [3].

Genetik testler

Uygun kriterleri taşıyan hastalarda kalıtsal BRCA1/2 testi önerilir; sonuç hem tedavi seçimini hem de aile bireylerinin taranmasını etkileyebilir [5]. Erken evre hormon pozitif hastalıkta gen ekspresyon testleri, kemoterapi gereksinimini değerlendirmede yardımcı olabilir [3].

Meme kanseri nasıl tedavi edilir?

Tedavi; evre, biyolojik alt tip ve hastanın tercihleri birlikte ele alınarak belirlenir. Doç. Dr. Ali Oğul, tedavi planını genel cerrahi, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patoloji uzmanlarıyla birlikte multidisipliner tümör konseyinde değerlendirmeyi esas alır.

Cerrahi ve radyoterapi

Meme koruyucu cerrahi veya mastektomi ile birlikte koltuk altı lenf nodlarının değerlendirilmesi (sentinel lenf nodu biyopsisi) yapılır. Meme koruyucu cerrahi sonrasında genellikle radyoterapi uygulanır [3].

Hormon reseptörü pozitif hastalık

Hormon tedavisi (tamoksifen veya aromataz inhibitörleri) temel tedavidir ve genellikle 5–10 yıl sürer. Yüksek riskli erken evrede ve metastatik hastalıkta CDK4/6 inhibitörleri hormon tedavisine eklenebilir [2][3][4].

HER2 pozitif hastalık

Trastuzumab ve pertuzumab gibi HER2’yi hedefleyen ilaçlar kemoterapiyle birlikte kullanılır; çoğu zaman ameliyat öncesinde başlanır. Metastatik hastalıkta ve HER2-low tümörlerde trastuzumab derukstekan gibi antikor-ilaç konjugatları seçenekler arasındadır [2][4].

Üçlü negatif hastalık ve BRCA mutasyonu

Erken evre üçlü negatif meme kanserinde ameliyat öncesi kemoterapiye immünoterapi eklenebilir. Kalıtsal BRCA mutasyonu olan seçilmiş hastalarda PARP inhibitörleri kullanılabilir [2][3].

Bu kanser türüyle ilgili FDA, TİTCK ve SGK gelişmeleri: Meme Kanseri: Güncel Gelişmeler

Tedavi sürecinde yan etkiler ve izlem

Hormon tedavisi sıcak basması, eklem ağrısı ve kemik yoğunluğunda azalmaya yol açabilir; HER2 hedefli tedavilerde kalp fonksiyonları düzenli olarak izlenir. Tedavi sonrasında belirli aralıklarla muayene ve yıllık mamografi ile takip yapılır.

Meme kanseri önlenebilir mi?

Riskin tümüyle ortadan kaldırılması mümkün değildir; ancak sağlıklı kilo, düzenli fiziksel aktivite ve alkolden kaçınmak riski azaltabilir. Türkiye’de ulusal tarama programı kapsamında 40–69 yaş arasındaki kadınlara iki yılda bir mamografi önerilmektedir [6]. Kalıtsal risk taşıyan kadınlarda tarama daha erken yaşta ve MR ile planlanabilir [5].