Karaciğer Kanseri (Hepatoselüler Karsinom): Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi – Mersin'de Tıbbi Onkoloji

Karaciğer Kanseri nedir?

Karaciğer kanseri denince çoğunlukla karaciğer hücrelerinden kaynaklanan hepatoselüler karsinom (HCC) kastedilir. Karaciğere başka organlardan yayılan tümörler (karaciğer metastazları) farklı bir hastalıktır ve tedavisi kaynağın türüne göre planlanır. HCC çoğu hastada kronik hepatit B veya C, alkol ya da yağlı karaciğer hastalığına bağlı siroz zemininde gelişir; bu nedenle tedavi kararında hem tümör hem de karaciğerin kalan işlev kapasitesi birlikte değerlendirilir [1][2].

Risk etkenleri

Başlıca risk etkenleri kronik hepatit B ve C enfeksiyonu, siroz, uzun süreli alkol kullanımı, metabolik işlev bozukluğuyla ilişkili yağlı karaciğer hastalığı (MASLD), diyabet, obezite ve aflatoksin maruziyetidir. Hepatit B aşısı ve hepatitlerin tedavisi riski azaltır [2][3].

Karaciğer Kanseri belirtileri nelerdir?

Erken evrede çoğu zaman belirti vermez. İlerledikçe sağ üst karın ağrısı veya dolgunluk, iştahsızlık, kilo kaybı, halsizlik, sarılık, karında sıvı birikmesi (asit) ve siroz bulgularında kötüleşme görülebilir. Siroz veya kronik hepatit B taşıyıcılığı olan kişilerde yılda iki kez ultrason (gerektiğinde AFP ile) ile takip önerilir [1][2].

Bu yakınmaların çoğu başka hastalıklarda da görülebilir; geçmeyen veya artan yakınmalar hekim değerlendirmesi gerektirir.

Nasıl teşhis edilir?

Tanıda çok fazlı kontrastlı BT veya dinamik MR temel yöntemdir; sirotik karaciğerde tipik görüntüleme bulguları (LI-RADS) tanı için yeterli olabilir. Görüntüleme tipik değilse veya siroz yoksa biyopsi yapılır. AFP düzeyi, karaciğer fonksiyon testleri, Child-Pugh skoru ve hastanın genel durumu (ECOG) tedavi planlaması için gereklidir [1][2].

Evreleme

Klinik uygulamada en sık Barcelona Clinic Liver Cancer (BCLC) sistemi kullanılır. Bu sistem tümör yükünü, karaciğer işlevini ve genel durumu birlikte değerlendirerek çok erken (0), erken (A), ara (B), ileri (C) ve terminal (D) evreleri tanımlar ve her evre için önerilen tedavi yaklaşımını belirler [1][4].

Tedavi seçenekleri

• Cerrahi ve nakil: Uygun erken evre hastalarda karaciğer rezeksiyonu veya Milano kriterleri gibi ölçütlere uyan hastalarda karaciğer nakli küratif amaçlı seçeneklerdir.
• Lokal ablatif tedaviler: Küçük tümörlerde radyofrekans veya mikrodalga ablasyon; ara evrede transarteryel kemoembolizasyon (TACE) veya radyoembolizasyon (TARE); seçilmiş hastalarda stereotaktik radyoterapi (SBRT) uygulanabilir.
• Sistemik tedavi: İleri evrede ilk basamakta atezolizumab + bevasizumab veya durvalumab + tremelimumab gibi immünoterapi kombinasyonları kılavuzlarda önerilir. İmmünoterapiye uygun olmayan hastalarda sorafenib veya lenvatinib gibi tirozin kinaz inhibitörleri kullanılabilir; sonraki basamaklarda regorafenib, kabozantinib veya ramusirumab (AFP ≥400 ng/mL) seçenekler arasındadır [1][4][5].
• Hepatit tedavisi ve destek: Hepatit B taşıyıcılarında tedavi süresince antiviral profilaksi önemlidir. Bevasizumab öncesi varis taraması (endoskopi) önerilir.

Tedavi; evre, tümör özellikleri, genel durum ve hastanın tercihleri birlikte ele alınarak kişiye özel planlanır. Burada sayılan seçeneklerin her biri her hasta için uygun değildir.

Güncel gelişmeler

Son yıllarda immünoterapi kombinasyonları ileri evre HCC’de standart ilk basamak tedavi haline gelmiştir. Ara evrede TACE ile immünoterapi ve/veya antianjiyojenik ilaçların birlikte kullanımını araştıran çalışmalar sürmektedir; bu yaklaşımların rutin kullanımı kılavuz güncellemelerine göre değerlendirilmelidir [4][5].

Tedavi sürecinde destek ve izlem

Tedavi süresince yalnızca tümöre yönelik ilaçlar değil, hastanın genel durumu da izlenir. Bulantı, halsizlik, iştahsızlık, ağrı, enfeksiyon riski ve ruh hâlindeki değişiklikler her vizitte sorgulanır; gerektiğinde koruyucu ilaçlar, beslenme desteği, fizyoterapi ve psikososyal destek planlanır. Ateş, nefes darlığı, kontrol edilemeyen ishal veya kusma, yeni başlayan şiddetli ağrı gibi durumlarda planlanan kontrolü beklemeden tedavi ekibiyle iletişime geçilmesi önerilir. Bitkisel ürünler ve takviyeler bazı kanser ilaçlarıyla etkileşebileceğinden, kullanmadan önce tedavi ekibine danışılmalıdır.

Tedavi sonrası genellikle 3–6 ayda bir görüntüleme ve AFP ile izlem yapılır. Altta yatan karaciğer hastalığının (hepatit, siroz) gastroenteroloji/hepatoloji ile birlikte takibi sürdürülmelidir.