Antikor-İlaç Konjugatları (ADC)

Nedir?

Antikor-ilaç konjugatı, bir monoklonal antikorun ucuna güçlü bir kemoterapi molekülünün kimyasal köprüyle bağlandığı ilaçtır. Kısaca ADC denir. Amaç, yükü olabildiğince hedefi taşıyan hücreye yaklaştırmaktır.

Bu, kemoterapinin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. Yükün kendisi bir sitotoksik ilaçtır; antikor onun adresini daraltmaya çalışır. Sağlıklı dokular yine de etkilenebilir. Hangi ADC nin uygun olduğu, yüzeydeki proteinin miktarına ve daha önce alınan tedavilere bağlıdır.

Nasıl etki eder?

Antikor tümör yüzeyindeki proteine tutunur. Hücre antikoru içeri alır, köprü kopunca yük serbest kalır ve hücrenin bölünmesini bozar. Trastuzumab deruxtekan ve trastuzumab emtansin HER2 proteinine, enfortumab vedotin nectin-4 proteinine, sacituzumab govitecan Trop-2 proteinine yönelir.

Komşu hücrelere az miktarda yük geçmesi, çevredeki tümör hücrelerini de etkileyebilir. Bu özellik bazı ilaçlarda yarar sağlayabilir, yan etki profilini de değiştirir.

Hangi kanserlerde kullanılır?

HER2 pozitif ve seçilmiş HER2 düşük meme kanseri, bazı mide kanserleri, ürotelyal mesane kanseri ve üçlü negatif meme kanseri ADC şemalarının konuşulduğu örneklerdir. Liste ilaç onayları ve tümörün protein ifadesine göre değişir.

Hangi tedavinin uygun olduğu; kanserin türü, evresi, moleküler özellikleri ve genel durum birlikte ele alınarak, ilgili branşların katıldığı tümör konseyinde konuşulur. Daha önce hangi ilaçların kullanıldığı, ADC seçimini etkiler.

Nasıl uygulanır?

Tedavi damardan, genellikle üç haftada bir uygulanır. İlk dozlar infüzyon reaksiyonu açısından daha yakından izlenir. Kan sayımı her kürden önce bakılır. Bulantı profilaksisi ilaç yüküne göre planlanır.

Akciğer belirtileri trastuzumab deruxtekan kullananlarda özellikle sorulur. Görme değişikliği bazı vedotin içeren ilaçlarda bildirilmiştir. Bu yüzden belirti listesi ilaca göre verilir.

İzlemde kan tahlili, görüntüleme ve belirti sorgusu birlikte okunur. Doz veya tarih, yan etki ve organ fonksiyonuna göre değiştirilebilir. Evde kullanılan ilaç listesi her kontrolde güncellenir. Ani ateş, nefes darlığı, kontrolsüz ishal veya kanama aynı gün haber verilir.

Olası yan etkiler

Yorgunluk, bulantı, kan hücresi düşüklüğü, saç incelmesi, karaciğer testi değişikliği ve infüzyon reaksiyonu görülebilir. İlacın antikor kısmı kendi hedefine ait etkileri, yük kısmı ise kemoterapiye benzer etkileri taşıyabilir.

Nefes darlığı, ateş veya şiddetli ishal beklenmeden bildirilmelidir. Doz azaltma ve erteleme bu ilaçlarda da kullanılır.