Monoklonal Antikorlar: Tek hedefe bağlanan ilaçlar

Nedir?

Monoklonal antikor, bağışıklık sistemindeki antikorların taklit edildiği, tek bir hedef proteine bağlanacak şekilde üretilmiş bir ilaçtır. Adındaki monoklonal, tek bir hücre klonundan çoğaltıldığını anlatır.

Onkolojide bazı antikorlar tümörün büyüme sinyalini keser, bazıları damar yapımını etkiler, bazıları bağışıklık frenini kaldırır. Hepsi antikor biçimindedir ama görevleri aynı değildir. Bu nedenle ilaç adı ve hedef protein, raporun üzerinde ayrıca yazılır.

Nasıl etki eder?

Trastuzumab ve pertuzumab HER2 proteinine, rituksimab CD20 proteinine, setuksimab EGFR proteinine, bevacizumab damar endotel büyüme faktörüne bağlanır. Bağlanma hücrenin sinyalini kesebilir veya bağışıklık hücrelerinin tümörü tanımasını kolaylaştırabilir.

Pembrolizumab ve nivolumab da monoklonal antikordur; etki biçimleri immünoterapi sayfasında anlatılır. Antikorun ucuna kemoterapi yüklenmesi ise antikor-ilaç konjugatı sayfasının konusudur.

Hangi kanserlerde kullanılır?

HER2 pozitif meme ve bazı mide kanserlerinde trastuzumab, bazı B hücreli lenfomalarda rituksimab, kolorektal kanserde seçilmiş hastalarda setuksimab, birçok tümörde bevacizumab içeren şemalar örnek gösterilebilir.

Hangi tedavinin uygun olduğu; kanserin türü, evresi, moleküler özellikleri ve genel durum birlikte ele alınarak, ilgili branşların katıldığı tümör konseyinde konuşulur. Hedefin tümörde olup olmadığı çoğu antikorda tedavi öncesi test edilir.

Nasıl uygulanır?

İlaç genellikle serumla, günübirlik ünitede verilir. İlk uygulamalar daha yavaş yapılır; infüzyon sırasında tansiyon, ateş ve solunum izlenir. Aralık iki veya üç hafta olabilir ve kemoterapiyle aynı gün denk getirilebilir.

Kalp fonksiyonu trastuzumab gibi bazı ilaçlarda belirli aralıklarla ekokardiyografi ile bakılır. Diş ve yara iyileşmesi bevacizumab gibi damar hedefli ilaçlarda ameliyat takvimine göre planlanır.

İzlemde kan tahlili, görüntüleme ve belirti sorgusu birlikte okunur. Doz veya tarih, yan etki ve organ fonksiyonuna göre değiştirilebilir. Evde kullanılan ilaç listesi her kontrolde güncellenir. Ani ateş, nefes darlığı, kontrolsüz ishal veya kanama aynı gün haber verilir.

Olası yan etkiler

İnfüzyon sırasında üşüme, ateş, döküntü veya tansiyon düşmesi olabilir. Sonraki günlerde yorgunluk, ishal veya yara iyileşmesinde gecikme görülebilir. Trastuzumab kalp kasını, bevacizumab tansiyonu ve kanamayı, setuksimab cilt döküntüsünü daha çok ilgilendirir.

Belirti çoğu zaman yönetilir. Şiddetli alerji, göğüs ağrısı veya nefes darlığında uygulama durdurulur ve acil değerlendirme yapılır.