Özofagus (Yemek Borusu) Kanseri: Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi – Mersin'de Tıbbi Onkoloji

Özofagus Kanseri nedir?

Özofagus kanseri, ağızdan mideye uzanan yemek borusunun iç yüzeyinden gelişir. İki ana tipi vardır: daha çok yemek borusunun üst ve orta bölümünde görülen skuamöz hücreli karsinom ve genellikle alt uçta, mide birleşim yerinde görülen adenokarsinom. Tip ve yerleşim, tedavi seçimini doğrudan etkiler [1][2].

Risk etkenleri

Skuamöz hücreli tipte sigara ve alkol en önemli risk etkenleridir. Adenokarsinom ise uzun süreli reflü hastalığı, Barrett özofagusu ve obeziteyle ilişkilidir. Çok sıcak içecekler ve bazı beslenme alışkanlıkları da risk ile ilişkilendirilmiştir [2][3].

Özofagus Kanseri belirtileri nelerdir?

En sık belirti yutma güçlüğüdür (disfaji); önce katı, sonra yumuşak gıdalarda takılma hissi olur. İstemsiz kilo kaybı, göğüs kemiği arkasında ağrı veya yanma, ses kısıklığı, öksürük ve kansızlık görülebilir. Yutma güçlüğü olan her kişinin endoskopi ile değerlendirilmesi önerilir [1][3].

Bu yakınmaların çoğu başka hastalıklarda da görülebilir; geçmeyen veya artan yakınmalar hekim değerlendirmesi gerektirir.

Nasıl teşhis edilir?

Tanı endoskopi ve biyopsi ile konur. Yaygınlık için kontrastlı toraks-batın BT, PET-BT ve uygun hastalarda endoskopik ultrason (EUS) kullanılır. Adenokarsinomda HER2, PD-L1 (CPS) ve MSI/MMR; skuamöz tipte PD-L1 durumu sistemik tedavi seçimini etkileyebilir [1][2].

Evreleme

Evreleme AJCC/UICC TNM sistemine göre yapılır; tümörün duvardaki derinliği (T), lenf nodu tutulumu (N) ve uzak yayılım (M) birlikte değerlendirilir. Çok erken tümörler endoskopik olarak çıkarılabilirken, lokal ileri hastalıkta çok yöntemli tedavi uygulanır [1][4].

Tedavi seçenekleri

• Erken evre: Çok yüzeyel tümörlerde endoskopik rezeksiyon, daha derin tümörlerde cerrahi (özofajektomi) uygulanabilir.
• Lokal ileri hastalık: Ameliyat öncesi kemoradyoterapi (ör. karboplatin + paklitaksel ile radyoterapi, CROSS rejimi) ve ardından cerrahi yaygın bir yaklaşımdır. Adenokarsinomda perioperatif FLOT kemoterapisi de bir seçenektir. Skuamöz tipte, özellikle cerrahiye uygun olmayan hastalarda kesin (definitif) kemoradyoterapi uygulanabilir.
• Ameliyat sonrası: Ameliyat öncesi kemoradyoterapiye rağmen ameliyat materyalinde canlı tümör kalan seçilmiş hastalarda bir yıl süreyle nivolumab önerilebilir.
• İleri evre: Platin ve fluoropirimidin temelli kemoterapiye PD-L1 düzeyine göre nivolumab, pembrolizumab veya tislelizumab gibi immünoterapiler eklenebilir; HER2 pozitif adenokarsinomda trastuzumab, sonraki basamaklarda trastuzumab derukstekan gibi seçenekler vardır [2][4][5].
• Beslenme ve destek: Yutma güçlüğünde stent, beslenme tüpü ve diyetisyen desteği tedavinin önemli bir parçasıdır.

Tedavi; evre, tümör özellikleri, genel durum ve hastanın tercihleri birlikte ele alınarak kişiye özel planlanır. Burada sayılan seçeneklerin her biri her hasta için uygun değildir.

Güncel gelişmeler

İmmünoterapi hem ameliyat sonrası (adjuvan) dönemde hem de ileri evrede tedavi seçeneklerini genişletmiştir. Adenokarsinomda perioperatif tedavinin optimal biçimi ve immünoterapinin bu döneme eklenmesi konusunda çalışmalar sürmektedir [4][5].

Tedavi sürecinde destek ve izlem

Tedavi süresince yalnızca tümöre yönelik ilaçlar değil, hastanın genel durumu da izlenir. Bulantı, halsizlik, iştahsızlık, ağrı, enfeksiyon riski ve ruh hâlindeki değişiklikler her vizitte sorgulanır; gerektiğinde koruyucu ilaçlar, beslenme desteği, fizyoterapi ve psikososyal destek planlanır. Ateş, nefes darlığı, kontrol edilemeyen ishal veya kusma, yeni başlayan şiddetli ağrı gibi durumlarda planlanan kontrolü beklemeden tedavi ekibiyle iletişime geçilmesi önerilir. Bitkisel ürünler ve takviyeler bazı kanser ilaçlarıyla etkileşebileceğinden, kullanmadan önce tedavi ekibine danışılmalıdır.

Tedavi sonrası ilk yıllarda 3–6 ayda bir klinik değerlendirme, gerektiğinde endoskopi ve görüntüleme yapılır. Ameliyat sonrası beslenme, kilo takibi ve reflü yönetimi izlemin parçasıdır.