Serviks (Rahim Ağzı) Kanseri: Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi – Mersin'de Tıbbi Onkoloji

Serviks Kanseri nedir?

Serviks kanseri, rahmin vajinaya açılan alt bölümü olan rahim ağzından gelişir. Olguların büyük çoğunluğu yüksek riskli insan papilloma virüsü (HPV) tiplerinin kalıcı enfeksiyonuyla ilişkilidir. Düzenli tarama ve HPV aşısı ile önlenebilir kanserlerdendir; erken evrede saptandığında tedavi seçenekleri daha geniştir [1][2].

Risk etkenleri

Kalıcı yüksek riskli HPV enfeksiyonu temel nedendir. Sigara, bağışıklık sisteminin baskılanması (ör. HIV), çok sayıda doğum ve taramaya katılmama riski artırır. Türkiye’de Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM) aracılığıyla ulusal tarama programı yürütülmektedir [2][3].

Serviks Kanseri belirtileri nelerdir?

Erken evrede çoğu zaman belirti yoktur. Cinsel ilişki sonrası veya adet dışı kanama, menopoz sonrası kanama, kötü kokulu akıntı ve kasık ağrısı değerlendirilmesi gereken bulgulardır. İleri evrede bel/bacak ağrısı ve idrar ya da dışkılama sorunları olabilir [1][3].

Bu yakınmaların çoğu başka hastalıklarda da görülebilir; geçmeyen veya artan yakınmalar hekim değerlendirmesi gerektirir.

Nasıl teşhis edilir?

Tarama HPV testi ve/veya smear (Pap) testi ile yapılır. Anormal sonuçta kolposkopi ve biyopsi ile tanı konur. Yaygınlık için pelvik MR, gerektiğinde PET-BT kullanılır. İleri evrede PD-L1 (CPS) ve tümör özellikleri sistemik tedavi seçimini etkileyebilir [1][4].

Evreleme

Evreleme FIGO (2018) sistemine göre yapılır; görüntüleme ve patoloji bulguları evrelemeye katılır. Tümörün rahim ağzıyla sınırlı olup olmadığı, çevre dokulara ve lenf nodlarına yayılımı tedavi yaklaşımını belirler [1][4].

Tedavi seçenekleri

• Erken evre: Jinekolojik onkoloji cerrahisi ile konizasyon, trakelektomi (doğurganlığı koruyucu, seçilmiş hastalarda) veya radikal histerektomi uygulanabilir.
• Lokal ileri evre: Standart tedavi sisplatin ile eş zamanlı radyoterapi ve ardından brakiterapidir. Yüksek riskli lokal ileri hastalıkta kemoradyoterapiye pembrolizumab eklenmesi veya kemoradyoterapi öncesi kısa süreli indüksiyon kemoterapisi seçilmiş hastalarda kılavuzlarda yer almaktadır.
• İleri veya nüks eden hastalık: Platin ve paklitaksel temelli kemoterapiye, uygun hastalarda bevasizumab ve PD-L1 pozitif tümörlerde pembrolizumab eklenebilir. Sonraki basamaklarda tisotumab vedotin gibi antikor-ilaç konjugatları veya diğer seçenekler değerlendirilebilir [4][5].
• Destek: Radyoterapiye bağlı bağırsak ve mesane yan etkilerinin yönetimi, menopoz belirtileri ve cinsel sağlık izlemin parçasıdır.

Tedavi; evre, tümör özellikleri, genel durum ve hastanın tercihleri birlikte ele alınarak kişiye özel planlanır. Burada sayılan seçeneklerin her biri her hasta için uygun değildir.

Güncel gelişmeler

Lokal ileri hastalıkta immünoterapinin kemoradyoterapiye eklenmesi ve indüksiyon kemoterapisi, son yıllarda kılavuzlara giren gelişmelerdir. HPV aşılaması ve HPV temelli taramanın yaygınlaşması uzun vadede hastalık sıklığını azaltması beklenen önlemlerdir [2][5].

Tedavi sürecinde destek ve izlem

Tedavi süresince yalnızca tümöre yönelik ilaçlar değil, hastanın genel durumu da izlenir. Bulantı, halsizlik, iştahsızlık, ağrı, enfeksiyon riski ve ruh hâlindeki değişiklikler her vizitte sorgulanır; gerektiğinde koruyucu ilaçlar, beslenme desteği, fizyoterapi ve psikososyal destek planlanır. Ateş, nefes darlığı, kontrol edilemeyen ishal veya kusma, yeni başlayan şiddetli ağrı gibi durumlarda planlanan kontrolü beklemeden tedavi ekibiyle iletişime geçilmesi önerilir. Bitkisel ürünler ve takviyeler bazı kanser ilaçlarıyla etkileşebileceğinden, kullanmadan önce tedavi ekibine danışılmalıdır.

Tedavi sonrası ilk 2 yılda 3–6 ayda bir, sonrasında daha seyrek aralıklarla jinekolojik muayene ve gerekli görüldüğünde görüntüleme yapılır.