Mezotelyoma (Plevral Mezotelyoma): Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi – Mersin'de Tıbbi Onkoloji

Mezotelyoma nedir?

Mezotelyoma, akciğeri saran zar (plevra) ve daha seyrek olarak karın zarından (periton) gelişen bir kanserdir. Türkiye’de özellikle bazı kırsal bölgelerde topraktaki asbest ve erionit liflerine çevresel maruziyet nedeniyle dünya ortalamasına göre daha sık görülür. Maruziyet ile hastalık arasında çoğu zaman 20–40 yıllık bir süre bulunur [1][2].

Risk etkenleri

En önemli risk etkeni asbest maruziyetidir; mesleki (inşaat, tersane, fren-balata) veya çevresel olabilir. Türkiye’de geçmişte badana amacıyla kullanılan ‘ak toprak’ ile asbest maruziyeti ve Kapadokya bölgesindeki bazı köylerde erionit maruziyeti tanımlanmıştır. BAP1 gibi kalıtsal mutasyonlar da riski artırabilir [2][3].

Mezotelyoma belirtileri nelerdir?

Nefes darlığı (sıklıkla plevral sıvıya bağlı), göğüs veya sırt ağrısı, öksürük, halsizlik, ateş, gece terlemesi ve kilo kaybı görülebilir. Asbest maruziyeti öyküsü olan kişilerde açıklanamayan plevral sıvı mutlaka araştırılmalıdır [1][3].

Bu yakınmaların çoğu başka hastalıklarda da görülebilir; geçmeyen veya artan yakınmalar hekim değerlendirmesi gerektirir.

Nasıl teşhis edilir?

Toraks BT ve plevral sıvı incelemesinin ardından kesin tanı genellikle torakoskopik (VATS) plevral biyopsi ile konur. Patolojide epiteloid, sarkomatoid ve bifazik alt tipler ayrılır; alt tip tedavi seçimini ve prognozu etkiler. Yaygınlık için PET-BT, gerektiğinde MR kullanılır [1][4].

Evreleme

Evreleme AJCC/UICC TNM sistemine göre yapılır; ancak tedavi kararında alt tip, genel durum ve tümörün yaygınlığı birlikte değerlendirilir [1][4].

Tedavi seçenekleri

• Sistemik tedavi: İleri evre plevral mezotelyomada ilk basamakta nivolumab + ipilimumab immünoterapisi (özellikle sarkomatoid/bifazik tipte), platin + pemetreksed kemoterapisi veya kemoterapiye pembrolizumab eklenmesi kılavuzlarda yer alan seçeneklerdir.
• Cerrahi: Seçilmiş, sınırlı hastalığı olan epiteloid tip hastalarda plörektomi/dekortikasyon deneyimli merkezlerde çok yöntemli tedavinin parçası olarak değerlendirilebilir.
• Radyoterapi: Ağrı kontrolü gibi belirti giderici amaçlarla kullanılabilir.
• Plevral sıvı yönetimi: Tekrarlayan sıvı birikiminde plörodez veya kalıcı plevral kateter ile nefes darlığı kontrol altına alınabilir.
• Destek tedavisi: Ağrı ve nefes darlığı yönetimi ile palyatif bakım ekibinin erken katılımı yaşam kalitesine katkı sağlar [4][5].

Tedavi; evre, tümör özellikleri, genel durum ve hastanın tercihleri birlikte ele alınarak kişiye özel planlanır. Burada sayılan seçeneklerin her biri her hasta için uygun değildir.

Güncel gelişmeler

İmmünoterapi ve kemo-immünoterapi kombinasyonları son yıllarda ileri evre plevral mezotelyomada standart seçenekler arasına girmiştir. Cerrahinin rolü güncel çalışmalar ışığında daha seçici olarak değerlendirilmektedir [4][5].

Tedavi sürecinde destek ve izlem

Tedavi süresince yalnızca tümöre yönelik ilaçlar değil, hastanın genel durumu da izlenir. Bulantı, halsizlik, iştahsızlık, ağrı, enfeksiyon riski ve ruh hâlindeki değişiklikler her vizitte sorgulanır; gerektiğinde koruyucu ilaçlar, beslenme desteği, fizyoterapi ve psikososyal destek planlanır. Ateş, nefes darlığı, kontrol edilemeyen ishal veya kusma, yeni başlayan şiddetli ağrı gibi durumlarda planlanan kontrolü beklemeden tedavi ekibiyle iletişime geçilmesi önerilir. Bitkisel ürünler ve takviyeler bazı kanser ilaçlarıyla etkileşebileceğinden, kullanmadan önce tedavi ekibine danışılmalıdır.

Tedavi sırasında ve sonrasında 2–3 ayda bir klinik değerlendirme ve BT ile yanıt takibi yapılır.