Tiroid Kanseri: Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi – Mersin'de Tıbbi Onkoloji

Tiroid Kanseri nedir?

Tiroid kanseri boyunun ön tarafındaki tiroid bezinden gelişir. En sık tipler papiller ve foliküler karsinomlardır (diferansiye tiroid kanseri) ve çoğu hastada cerrahi ile iyi kontrol edilir. Daha seyrek görülen medüller ve anaplastik tipler farklı biyolojik özelliklere sahiptir ve tedavileri ayrı planlanır. Tedavi çoğunlukla endokrin cerrahi, endokrinoloji ve nükleer tıp tarafından yürütülür; tıbbi onkoloji özellikle radyoaktif iyoda yanıt vermeyen ileri hastalıkta ve anaplastik tipte sürece dahil olur [1][2].

Risk etkenleri

Çocukluk çağında boyun bölgesine radyasyon maruziyeti, ailede tiroid kanseri öyküsü ve bazı kalıtsal sendromlar (ör. MEN2 – medüller tip) risk etkenleridir. Kadınlarda daha sık görülür [2][3].

Tiroid Kanseri belirtileri nelerdir?

Çoğu tiroid kanseri belirti vermez ve ultrasonda nodül olarak saptanır. Boyunda hızla büyüyen kitle, ses kısıklığı, yutma veya nefes alma güçlüğü ve boyunda lenf bezi büyümesi değerlendirilmesi gereken bulgulardır. Tiroid nodüllerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur [1][3].

Bu yakınmaların çoğu başka hastalıklarda da görülebilir; geçmeyen veya artan yakınmalar hekim değerlendirmesi gerektirir.

Nasıl teşhis edilir?

Tiroid ultrasonu ve TSH ölçümü ilk adımdır. Ultrason özelliklerine göre gerekli görülen nodüllere ince iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB) yapılır ve sonuç Bethesda sistemine göre raporlanır. Medüller tipte kalsitonin ve CEA, ileri hastalıkta BT veya PET-BT kullanılır. İleri evrede BRAF, RET, NTRK gibi moleküler değişikliklerin araştırılması tedavi seçimini etkiler [1][4].

Evreleme

Evreleme AJCC/UICC TNM sistemine göre yapılır; diferansiye tiroid kanserinde yaş (55 yaş eşiği) evrelemede önemli bir faktördür. Ayrıca ameliyat sonrası nüks riski (düşük, orta, yüksek) radyoaktif iyot ve takip yoğunluğunu belirler [1][2].

Tedavi seçenekleri

• Cerrahi: Tümörün boyutu ve yaygınlığına göre lobektomi veya total tiroidektomi, gerektiğinde boyun lenf nodu diseksiyonu yapılır.
• Radyoaktif iyot (RAI): Orta ve yüksek riskli diferansiye tiroid kanserinde ameliyat sonrası nükleer tıp tarafından uygulanabilir.
• TSH baskılama: Levotiroksin dozu nüks riskine göre ayarlanır.
• İleri ve RAI’ye dirençli hastalık: Lenvatinib veya sorafenib gibi multikinaz inhibitörleri; moleküler değişikliğe göre selperkatinib/pralsetinib (RET), dabrafenib + trametinib (BRAF V600E), larotrektinib/entrektinib (NTRK) kullanılabilir. Medüller tipte vandetanib, kabozantinib veya RET inhibitörleri seçenekler arasındadır.
• Anaplastik tiroid kanseri: Hızlı ilerleyen bir tiptir; hızlı moleküler test (özellikle BRAF) ve cerrahi, radyoterapi ve sistemik tedaviyi birleştiren acil multidisipliner planlama gerektirir [1][4][5].

Tedavi; evre, tümör özellikleri, genel durum ve hastanın tercihleri birlikte ele alınarak kişiye özel planlanır. Burada sayılan seçeneklerin her biri her hasta için uygun değildir.

Güncel gelişmeler

Moleküler test sonuçlarına göre seçilen hedefe yönelik ilaçlar, ileri evre ve anaplastik tiroid kanserinde tedavi seçeneklerini genişletmiştir. BRAF mutasyonlu anaplastik tiroid kanserinde dabrafenib + trametinib ile ameliyat öncesi tedavi yaklaşımları araştırılmaktadır [4][5].

Tedavi sürecinde destek ve izlem

Tedavi süresince yalnızca tümöre yönelik ilaçlar değil, hastanın genel durumu da izlenir. Bulantı, halsizlik, iştahsızlık, ağrı, enfeksiyon riski ve ruh hâlindeki değişiklikler her vizitte sorgulanır; gerektiğinde koruyucu ilaçlar, beslenme desteği, fizyoterapi ve psikososyal destek planlanır. Ateş, nefes darlığı, kontrol edilemeyen ishal veya kusma, yeni başlayan şiddetli ağrı gibi durumlarda planlanan kontrolü beklemeden tedavi ekibiyle iletişime geçilmesi önerilir. Bitkisel ürünler ve takviyeler bazı kanser ilaçlarıyla etkileşebileceğinden, kullanmadan önce tedavi ekibine danışılmalıdır.

Takipte boyun ultrasonu, tiroglobulin ve anti-tiroglobulin antikor düzeyleri (medüller tipte kalsitonin ve CEA) kullanılır. Takip aralıkları nüks riskine göre belirlenir.